Нэг улс, хоёр жагсаалт, хоёр өөр байр

Хоёр жагсаалт, хоёр өөр дүр зураг

Доорх тоонууд Монгол Улсын олон улсын худалдааны статистикт хамгийн сүүлд тайлагнасан жилийнх; түүнээс хойшхи жилүүдийн мэдээлэл хараахан нийтлэгдээгүй байна. Бид хоёр жагсаалтыг зориуд нэг жилээс авсан — ингэж байж харьцуулалт утгатай болно.

Какао агуулаагүй чихрийн бүтээгдэхүүний (HS 1704) импорт 39.8 сая ам.доллар. Эхний таван эх үүсвэр: Орос 27.8%, Турк 18.32%, Герман 13.1%, Хятад 6.91%, Украин 6.43%. Туркээс ирсэн хэсэг нь 7.29 сая ам.доллар буюу жагсаалтын хоёрдугаар байр.

Шоколадны (HS 1806) импорт 70.4 сая ам.доллар. Эхний таван эх үүсвэр: Орос 37.09%, Герман 16.01%, Польш 8.89%, Аргентин 6.1%, Итали 3.72%. Турк энд 3.09% буюу 2.17 сая ам.доллартай есдүгээрт байна.

Эх үүсвэрүүдийн бүрэлдэхүүн ч хоёр жагсаалтад өөр байна. Хойд хөрш хоёр мөрөнд тэргүүлдэг — чихрийн бүтээгдэхүүнд 27.8%, шоколадад 37.09%. Герман хоёуланд нь бий: 13.1% ба 16.01%. Харин Хятад (6.91%) болон Украин (6.43%) зөвхөн чихрийн жагсаалтын эхний тавд, Польш (8.89%), Аргентин (6.1%), Итали (3.72%) зөвхөн шоколадны жагсаалтын эхний тавд орж байна. Турк харин эсрэгээрээ: нэг жагсаалтад хоёрдугаарт, нөгөөд есдүгээрт.

Зөрүү юуг хэлж байна вэ

Хоёр жагсаалтыг зэрэгцүүлэхэд нэг зүйл тодорхой харагдана: чихрийн лангуунд Турк аль хэдийн байр сууриа эзэлсэн, шоколадны лангуунд бараг байхгүй. Чихрийн импортод 18.32% эзэлдэг эх үүсвэр шоколадны импортод 3.09% — бараг зургаа дахин бага хувь.

Энэ нь Турк бүтээгдэхүүн энд танигдаагүй гэсэн үг биш. Харин эсрэгээрээ: ангилал аль хэдийн тогтсон, импортлогч Турк гаралтай чихрийн бүтээгдэхүүнийг мэднэ, суваг нь ажиллаж байна. Шоколадны жагсаалтыг харин өөр эх үүсвэрүүд — хойд хөрш болон Европын хэд хэдэн улс — эзэмшиж байна.

Тиймээс эхний яриа «Турк бүтээгдэхүүн энд зарагдах уу» гэсэн асуулт биш. Тэр асуултад жагсаалт аль хэдийн хариулсан. Үлдсэн асуулт нь аль нэр төрөл орох вэ гэдэг.

Хоёр жагсаалтын хэмжээ өөр гэдгийг бас тооцох хэрэгтэй. Шоколадны импорт 70.4 сая ам.доллар бөгөөд чихрийн бүтээгдэхүүний 39.8 сая ам.доллароос том. Тиймээс бага хувь нь бага мөнгө гэсэн үг биш: шоколадны мөрөнд 3.09% нь 2.17 сая ам.доллар, чихрийн мөрөнд 18.32% нь 7.29 сая ам.доллар. Хоёр тоог зэрэгцүүлэхэд ярианы дараалал тодорхой болно.

Килограммын дундаж үнэ хоёр өөр

Хоёр жагсаалтын импортын дундаж нэгж үнэ ч өөр: чихрийн бүтээгдэхүүнд килограмм тутамд 3.25 ам.доллар, шоколадад 5.17 ам.доллар.

Дундаж нэгж үнэ нь чанарын үзүүлэлт биш. Энэ нь хэлбэр, найрлага, савлагааны жин зэргийн нийлбэр бөгөөд хоёр жагсаалт өөр өөр төрлийн ачаа тээж байгааг харуулна. Бид эндээс цааш дүгнэлт хийхгүй — зөвхөн хоёр мөрийг нэг адил нөхцлөөр харьцуулах боломжгүйг тэмдэглэж байна.

Эдгээр тоо аль нэр төрөл ашигтай болохыг ч хэлж чадахгүй. Дундаж нэгж үнэ нь бүхэл жагсаалтын дундаж бөгөөд түүн дотор өөр хэлбэр, өөр савлагаа, өөр найрлагатай олон мөр багтдаг.

Импортлогчийн хувьд энэ юуг шийддэг вэ

Чихрийн бүтээгдэхүүний хувьд Турк шинэ эх үүсвэр биш, харин хоёрдугаар эх үүсвэр. Тэнд ярианы сэдэв нь нийлүүлэлтийн тогтвортой байдал, нэр төрлийн бүрдэл, савлагааны хэлбэр болно — рахат лукум, драже, чихэрлэг бүйлс, желе.

Шоколадны мөрөнд байдал өөр. Тэнд эзлэх хувь бага бөгөөд орох зай нь одоо байгаа нэр төрлийг хямдруулах замаар биш, өөр нэр төрөл оруулах замаар нээгдэнэ: писта бүхий хавтан, кадайфтай писта батончик, компаунд бүрээстэй хүүхдийн нэр төрөл. Бид үйлдвэрлэгч биш, экспортлогч — нэр төрлүүдийг Газиантепийн үйлдвэрлэгчдээс цуглуулж, нэг ачаа болгон илгээдэг.

Практик талаас энэ нь эхний ачааны бүтцийг тодорхойлно. Холимог чингэлгээр аль хэдийн танигдсан чихрийн мөрүүдийг хэмжсэн тоогоор, шоколадны шинэ нэр төрлийг бага хэмжээгээр нэг ачаанд оруулна. Хүргэх нөхцөл: FCA Газиантеп, FOB Мерсин, CIF эсвэл DAP; хоёр ажлын өдрийн дотор бичгэн санал ирнэ.