Iki sanaw, iki dürli orun
Şokolad setirinde (HS 1806) aýna jem 10.278.895 dollar. Bu setirde Türkiýe ikinji orunda, paýy 24,04%; öňünde 43,82% bilen Gyrgyzystan, yzynda Gazagystan 14,46% we Germaniýa 6,54% dur.
Süýjülik setirinde (HS 1704) jem has kiçi — 2.818.319 dollar — ýöne şol ýerde Türkiýe birinji, paýy 37,51%; yzyndan Özbegistan 21,16%, Ukraina 19,21% we Hytaý 7,06% gelýär. Rahat lokum, draže we žele süýjüleri üçin gelip çykyş bu ýerde tanyş; şokoladda ýagdaý başgaça.
Aýna maglumat näme diýýär, näme diýmeýär
Bu sanlar Türkmenistanyň öz beýanyndan däl, beýleki ýurtlaryň beýanyndan ýygnalýar. Şonuň üçin olar kesgitlenen hasap hökmünde okalmaýar.
Iň görnüp duran mysal — şokolad setirindäki 43,82%. Şol ölçegde öz önümçiligi bolmadyk goňşynyň birinji orunda durmagy adatça gaýtadan eksportyň yzydyr: haryt şol serhetden geçýär, ýöne ol ýerde öndürilmeýär. Munuň amaly manysy ýönekeý — rota bir saýlaw, öňünden kabul edilen zat däl.
Rota: Gaziantepden haýsy nokada çenli
Gaziantepden Mersin portuna awtoulag bilen takmynan üç sagat. Eltip bermek FOB Mersin bolýar; haýyş boýunça CIF hem mümkin. Eksport gümrük resmileşdirmesi biziň üstümizde.
Sebite haryt Aýlagdan hem akýar; ýagny bir ýoluň ýerine birnäçe ýol bar. Şonuň üçin biz rotany çaklamaýarys: sanawyňyz gelenden soň barmaly nokat we eltip beriş şerti teklibe ýazmaça girizilýär. Ýük daşama şonda teklibiň bir setiri bolýar, soň ýüze çykýan goşmaça däl.
Temperatura we möwsüm teklipde çözülýär
Şokolad ýylylyga duýgur haryt. Ugratma möwsümi we temperatura gözegçilikli daşama — ýagny sowadyjy konteýner — portda däl, teklip tapgyrynda maslahatlaşylýar.
Eger gury konteýner saýlanylsa, temperatura töwekgelçiligi ýüklemezden öň ýazmaça alyja geçýär. Rahat lokum, şekerli badam, draže we žele süýjüleri ýylyň dowamynda gury konteýnerde gidýär; garyşyk konteýnerde olar režim talap etmeýän bölekdir.
Gümrük: ýurduň öz düzgünleri
Türkmenistan Ýewraziýa Ykdysady Bileleşiginiň agzasy däl — şoňa görä EAC belgisi bu ýerde geçmeýär ve ýurduň öz azyk hem gümrük düzgünleri ulanylýar. Beýannamany import ediji berýär.
Paçlaryň we ýygymlaryň möçberini bu ýerde ýazmaýarys — olar üýtgeýär, teklipde şol günki hereket edýän görnüşi görkezilýär. Ýük bilen bile gidýän resminamalar — söwda hasap-fakturasy, gaplama sanawy, gelip çykyş şahadatnamasy we derňew teswirnamasy — teklipde sanalýar. Sertifikatlar fabrigimize berlen; nusgalary haýyşa görä.
Gözleg kanaly inçe, şonuň üçin sanaw gerek
Türkmen dilindäki gözleg sowallary köplenç Azerbaýjan domenlerine eltýär; ýerli sanly kanal örän inçe. Şeýle bazarda gürrüň açar sözden däl, pozisiýa sanawyndan başlaýar.
Bize şulary iberiň: pozisiýalar we her biriniň ýanynda takmynan mukdar, etiketkanyň dili, pozisiýanyň siziň etiketkaňyz ýa-da biziň standart gaplamamyz bilen gitjekdigi, gelmeli aýy hem düşüriljek ýeri. Her pozisiýa boýunça minimum kesgitlenýär we teklipde ýazylýar. Ýazmaça teklip sanawyňyzdan soň iki iş gününiň içinde gelýär.
Türkmenistan öz maglumatyny bermeýän bolsa, bu sanlara näderejede bil baglap bolar?
Olar ugur görkezýär, kesgitlenen hasap däl. Sanlar dünýäniň Türkmenistana eksport beýanyndan ýygnalýar; şokolad setirindäki 43,82% ýaly görkeziji gaýtadan eksporty çaklamaga esas berýär. Şonuň üçin olar netije däl, gürrüňiň başlangyjy.
Ýük haýsy ýol bilen geler?
Bu saýlaw. Gaziantepden Mersin portuna takmynan üç sagat; eltip bermek FOB Mersin, haýyş boýunça CIF. Barmaly nokady aýdyň, şert teklipde ýazylsyn.
Yssy aýlarda şokolad ugradyp bolarmy?
Möwsüm we temperatura gözegçilikli daşama teklipde maslahatlaşylýar. Gury konteýner saýlanylsa, temperatura töwekgelçiligi ýüklemezden öň ýazmaça alyja geçýär.
EAC belgisi gerekmi?
Ýok. Türkmenistan Ýewraziýa Ykdysady Bileleşiginiň agzasy däl; ýurduň öz azyk we gümrük düzgünleri ulanylýar, beýannamany import ediji berýär.